Tour des cimetières

Assen
Na een busreis langs begraafplaatsen in Parijs, bedacht een vuttende ambtenaar, dat zo’n tour des cimetières in Groningen en Drenthe misschien ook wel een idee was. De ambtenaar ging iets doen wat hij altijd al had gewild: rijden op een grote bus. Hij zocht wat enthousiaste kenners van cultuur en landschap en zo werden deze bijzondere tochtjes geboren.
Op het station van Assen stap ik in de touringcar voor de tour des cimetières Noord-Drenthe. Het voelt een beetje als een bejaardenreisje. Jonge mensen houden zich kennelijk liever niet bezig met de dood.

Veenhuizen
Vergezeld door een dominee en een vrijwilliger van Stichting Het Drentse Landschap gaan we op weg. We beginnen op, de voor mij onbekende, Joodse begraafplaats van Assen. De oudste steen dateert van 1793. Van de Asser Joden, die in de Tweede Wereldoorlog zijn weggevoerd, is na de oorlog slechts een enkeling teruggekeerd. Het Joodse grafmonument is hier ter nagedachtenis aan de omgekomen Asser Joden.

Verder gaat onze tocht naar Veenhuizen. Hoewel ik deze begraaf- plaats al vele malen heb bezocht, blijft het een indrukwekkende plek. Een plek waar landlopers, bedelaars en kolonisten werden begraven, maar ook de ambtenaren die werkzaam waren in de Gestichten van Veenhuizen. Opvallend aan de begraafplaats zijn de metalen zerken en de lange rijen witte kruizen. Een nieuwe ontdekking is de rij kruizen voor de vluchtelingen uit België aan het begin van de 1e wereldoorlog.

Na een stop te hebben gemaakt bij het hunebed in Westervelde, tijdens zo’n tour kun je zon prehistorische begraafplaats immers niet overslaan, voert de reis naar Vries. Hier staat de lunch klaar. Daarna volgt een rondleiding door de dorpskerk van Vries. Of het de oudste kerk van Drenthe is, is een twistpunt tussen Anloo en Vries. Beide dorpen claimen de oudste kerk te bezitten.

Westervelde
De volgende stop is bij de officieuze vindplaats van het meisje van Yde. Het veen beweegt onder onze voeten. Je kunt je zo voorstellen dat zich hier in een ver verleden allerlei mysterieuze zaken hebben afgespeeld. Maar dat zou ook tweehonderd meter verderop het geval geweest kunnen zijn.
De laatste bestemming is Eelde. Hier bezoeken we de oude begraafplaats en de nieuwe begraafplaats. Een opvallende obelisk op de oude begraafplaats blijkt het graf van Louis Bähler te zijn.
Louis Adrien Bähler werd in 1867 in Kesteren geboren in een predikantengezin. Hij studeerde van 1886 tot 1893 theologie in Groningen, waarna hij een standplaats zocht als predikant. Bhler_2
Bähler werd benoemd als predikant op Schiermonnikoog in 1895. Hier kwam hij vanwege zijn sociale en vrijzinnige instelling meer dan eens in conflict met de kerkelijke autoriteiten. Hij ontwikkelde zich tot christen-anarchist met een grote belangstelling voor het boeddhisme. Na een conflict met de classis van Dokkum vertrok hij in 1902 van Schiermonnikoog. Met zijn vrouw trok hij zich terug op het landgoed Lemferdinge te Paterswolde dat hij van zijn vader had geërfd. Hij was één van de drijvende krachten achter het manifest voor dienstweigering dat in september 1915 verscheen. In tegenstelling tot andere ondertekenaars van het manifest koos hij ervoor zijn boete te betalen om zo een gevangenisstraf te ontlopen; Bähler overleed in 1941 te Paterswolde.

Op Huize Lemferdinge warmen wij ons aan de koffie en thee. Eindelijk word ik weer een beetje warm. Het was een interessante maar steenkoude dag, grafsteenkoud. 
Misschien was het beter geweest met een deken van Moos. Moos ligt begraven op de Joodse begraafplaats in Assen. De reclameboodschap van Moos, die dekens verkocht in Assen was. “Met een deken van Moos, blijf je kinderloos.”

Advertenties