Van kerken en zerken in Friesland

Caf

“Kent u het boek, Hoe God verdween uit Jorwert?”
“Nee het boek, heb ik niet gelezen” zegt de kastelein van het Wapen van Baarderadeel in Jorwert. “Ik weet immers wat erin staat”. “Het verhaal is van toepassing op ieder willekeurig dorp en het ergste is, we hebben het er zelf naar gemaakt.” Eigenlijk is het café gesloten. De deur is op slot, maar de waard heeft ons in het vizier en wenkt ons. Het bordje “OPEN” wordt nooit omgedraaid. Want hij is er altijd en als hij er is dan kun je in het oudste café van Friesland een kop koffie krijgen. Als iemand in het dorp na schooltijd geen oppas heeft, dan kunnen de kinderen hier terecht en doet het café dienst als na-schoolse opvang. Boodschapje vergeten? Ook dan biedt het café uitkomst.

Ook de vrouw van 83 aan wie we de weg vragen, heeft het boek niet echt gelezen. Ze heeft het wel vaak met Geert Mak besproken. “Zelf was ik trouwens ook een buitenbeentje”. Ik had drie kinderen en een baan. Ik werkte in de thuiszorg en dat deed je vroeger niet als getrouwde vrouw”. Is het trouwens al twaalf uur? Om twaalf uur moet ik de klok luiden”. Een oude gewoonte, zo wisten de boeren vroeger dat het tijd was om naar huis te gaan voor het eten. Ze laat ons nog even zien hoe ze tegenwoordig woont, in een deel van het huis waar ze met man en kinderen gelukkig was.

Hilaard

Met Tiny maak ik een tocht door de gemeente Littenseradiel. Als wandeling minder spectaculair, over asfalt en te drukke wegen. Cultuurhistorisch een omgeving om van te smullen. We lopen van dorp naar dorp, van kerk naar kerk. Jorwert heeft een prachtige kerk. Het kerkhof heeft een dubbele haag, omzoomd met bomen. Daartussen een grindpad waarop zich in het verleden een middeleeuws ritueel afspeelde. Voorafgaand aan een begrafenis liep men onder het luiden van de klok drie maal rond de kerk. Als de drie cirkels waren voltooid bracht men de dode naar zijn graf. Dit werd begeleid door het gelui van de klokken. Die maakten zoveel lawaai dat de duivel zich niet kon oriënteren. Hiermee werd hij op een dwaalspoor gebracht en was het zielenheil van de dode gewaarborgd.
Stins
We gaan verder door Hilaard en Jellum, naar Bears. Hier bezoeken we het bezoekerscentrum van de Uniastate. De Uniastate is niet meer. De contouren van de stins zijn, als een luchtspiegeling, in metaal geplaatst op de plek waar hij eens heeft gestaan. In de ernaast gelegen kerk is een kleine tentoonstelling over de adellijke families van Friesland en hun leven op de stinzen. Een enthousiaste vrijwilliger leidt ons rond. Verder gaat onze tocht naar Weidum, terug naar het mooie Mantgum, waar we de tocht begonnen.

Bordje

We rijden met de auto nog even naar de toren van Skillaerd. Naast de toren ligt een zerk uit 1680, in stukken. En omdat we toch in de buurt zijn bezoeken we tot slot Wieuwert. In de grafkelder van de kerk ontdekten timmerlieden in 1765 bij toeval een aantal lijken die op natuurlijke wijze zijn gemummificeerd. Vier van deze eeuwenoude mummies zijn in de grafkelder te bezichtigen en vormen sinds jaren een toeristische attractie. Hoe het kan dat deze lijken nooit zijn vergaan is nog niet volledig duidelijk. Men denkt dat het te maken heeft met de luchtstroom en vochtigheidsgraad in de grafkelder. Ook hier krijgen we een rondleiding door een enthousiaste vrijwilliger. En zo eindigt de dag van hoog funerair kaliber. Er valt nog heel wat te ontdekken in Friesland.

Zie ook: www.uniastatebears.nl

Advertenties